خود را ، خدايان خود ، در برابر پروردگار قرار دادند « ( * ( اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَرُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّه ) * ) . و نيز « مسيح فرزند مريم را به الوهيت پذيرفتند » ( * ( وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ ) * ) . « احبار » جمع « حبر » به معنى دانشمند و عالم و « رهبان » جمع « راهب » به افرادى گفته مىشود كه به عنوان ترك دنيا در ديرها سكونت اختيار كرده و به عبادت مىپرداختند . شك نيست كه يهود و نصارى در برابر علماء و راهبان خود سجده نمىكردند و براى آنها نماز و روزه و يا سائر عبادتها را انجام نمىدادند ، ولى از آنجا كه خود را بدون قيد و شرط در اطاعت آنان قرار داده بودند و حتى احكامى را كه بر خلاف حكم خدا مىگفتند واجب الاجراء مىشمردند قرآن از اين پيروى كوركورانه و غير منطقى تعبير به « عبادت » كرده است . اين معنى در روايتى كه از امام « باقر » و امام « صادق » ع نقل شده ، آمده است كه فرمودند : « اما و اللَّه ما صاموا لهم و لا صلوا و لكنهم احلوا لهم حراما و حرموا عليهم حلالا فاتبعوهم و عبدوهم من حيث لا يشعرون » : « به خدا سوگند آنان ( يهود و نصارى ) براى پيشوايان خود روزه و نماز بجا نياوردند ولى پيشوايانشان حرامى را براى آنان حلال ، و حلالى را حرام كردند و آنها پذيرفتند و پيروى كردند و بدون توجه آنان را پرستش نمودند » . ( 1 ) در حديث ديگرى چنين آمده است كه « عدى » ابن حاتم مىگويد : خدمت رسول خدا ص آمدم در حالى كه صليبى از طلا در گردن من بود ، به من فرمود : اى « عدى » ! اين بت را از گردنت بيفكن ! من چنين كردم ، سپس نزديكتر رفتم شنيدم اين آيه را مىخواند « * ( اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَرُهْبانَهُمْ أَرْباباً ) * . . . » هنگامى كه آيه را تمام كرد گفتم : ما هيچگاه پيشوايان خود را نمىپرستيم ! فرمود : آيا

--> 1 - مجمع البيان ذيل آيه و نور الثقلين جلد 2 صفحه 209